Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetleri Araştırması sonuçlarını açıkladı. Buna göre, gayri safi yurt içi AR-GE harcaması 2025’te bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon lira artışla 980 milyar 428 milyon liraya ulaştı.
GSYH içindeki AR-GE harcamalarının oranı da 2024’te yüzde 1,46 iken 2025’te yüzde 1,5’e yükseldi. Bu artış, Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik gelişime verdiği önemin altını çiziyor.
AR-GE harcamalarında mali ve mali olmayan şirketler yüzde 65 ile en büyük payı aldı. Yükseköğretim kurumları yüzde 30,3 ile ikinci sırada yer alırken, genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşların payı yüzde 4,7 olarak kaydedildi.
Harcamaların yüzde 52,5’i mali ve mali olmayan şirketler tarafından finanse edildi. Genel devletin katkısı yüzde 31,1, yükseköğretimin katkısı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların katkısı ise yüzde 2,3 olarak belirlendi.
AR-GE harcamaları içinde personel giderleri, toplam harcamaların yüzde 58,8’ini oluşturdu.
Tam zaman eşdeğeri (TZE) cinsinden toplam AR-GE personeli sayısı 2025’te 317 bin 982 kişiye yaklaştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29’u yükseköğretimde ve yüzde 3’ü genel devlet ve kar amacı gütmeyen kuruluşlarda görev yaptı.
TZE cinsinden kadın AR-GE personeli sayısı 108 bin 453 kişiyle toplam AR-GE personelinin yüzde 34,1’ini oluşturdu. Kadın personel oranı en yüksek kurumlar yüzde 48,1 ile yükseköğretim kurumları oldu.
AR-GE personelinin yüzde 40,6’sı lisans, yüzde 31’i doktora veya eşdeğeri, yüzde 19,4’ü yüksek lisans eğitim düzeyine sahip olarak belirlendi.
AR-GE harcamalarının en yoğun yapıldığı bölgeler arasında yüzde 31,8 ile İstanbul (TR10), yüzde 30 ile Ankara (TR51) ve yüzde 9,5 ile Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova (TR42) öne çıktı. Bu bölgeler, toplam AR-GE personelinin de önemli bir kısmını istihdam etti.
İmalat sanayisinde yapılan AR-GE harcamalarının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetlerinde, yüzde 40,7’si ise orta yüksek teknoloji faaliyetlerinde gerçekleştirildi. Bu alanda en fazla araştırmacı istihdam eden girişimler orta yüksek teknoloji alanında faaliyet gösterenler oldu.
Dolaylı AR-GE teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin AR-GE harcamaları içindeki payı 2015’teki yüzde 14,8’den 2025’te yüzde 26,5’e yükseldi.
