Avrupa, karbon kirliliğinin küresel sıcaklıkları yükseltmesiyle birlikte küçük yangınların devasa afetlere dönüştüğü sıcak, kuru ve rüzgarlı hava koşullarının etkisi altına giriyor. Bu durum, en iyi iklim senaryosunda bile orman yangınlarının yüzde 39 artacağını gösteriyor.
Potsdam İklim Etki Araştırmaları Enstitüsü (PIK) tarafından yapılan bir araştırmaya göre, küresel ısınmanın sanayi öncesi seviyelerin 3,6 derece üzerine çıktığı en kötü senaryoda ise yanan alanların miktarı yaklaşık üç katına çıkacak. Araştırma, yangın yönetimindeki iyileştirmelerin bu artışları yüzde 70’ten fazla dizginleyebileceğini ancak tamamen ortadan kaldıramayacağını vurguluyor.
PIK ekosistem araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Maik Billing, yangın yönetimine yapılan yatırımların sınırlı bir fayda sağladığını belirtti. Billing, yüksek emisyon yolunda ilerlemeye devam edilmesi halinde yanan alanlarda güçlü artışlar görüleceğini ve yangın yönetiminin iklim krizini azaltmanın yerini tutamayacağını ifade etti.
Araştırma, Fransa, İspanya, İtalya, Hırvatistan ve Yunanistan gibi ülkelerdeki yoğun yangınların ardından İngiltere, Belçika ve Almanya gibi Kuzey Avrupa ülkelerini de etkileyen büyük yangınların yaşandığı bir dönemde yayımlandı.
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre, AB genelinde bu yangın sezonu, 2025 ve 2022’den sonra en kötü üçüncü sezon olma yolunda ilerliyor. Şu ana kadar 600 bin hektardan fazla alan yanmış durumda ve Belçika, Fransa ve Slovakya’da yılın bu dönemi için rekor seviyeler kaydedildi.
Araştırmacılar, 2070-2100 yılları arasındaki yıllık yanan alan projeksiyonlarını 2000-2030 dönemiyle karşılaştırarak, yangın iklimindeki artışın bu değişimin en büyük tetikleyicisi olduğunu belirledi. Küresel ısınmanın 1,8 derece ile sınırlandırıldığı iyimser senaryoda, bazı bölgelerde yangın ikliminde hafif artışlar görülürken, diğerlerinde değişim az oldu.
Ancak yüzyılın sonuna kadar 3,6 derecelik ısınmanın öngörüldüğü kötümser senaryoda, Avrupa genelinde yangın ikliminin sürekli kötüleştiği tespit edildi. Mevcut politikaların yüzyılın sonuna kadar yaklaşık 2,6 derecelik bir küresel ısınmaya yol açması bekleniyor.
İkinci bir modelleme, yangınla mücadele çabalarının günümüz seviyesinde sabitlenmesine kıyasla, söndürme imkanlarındaki sürekli iyileşmelerin kötüleşen yangın ikliminin etkilerini yumuşatabileceğini ve daha serin bir senaryoda yanan alanı yüzde 92 oranında azaltabileceğini gösterdi.
1980’lerden bu yana yangın söndürme kabiliyetlerindeki gelişmelerin Güney Avrupa’daki yangın sayısını ve yanan alanı azalttığı bilinse de, küçük yangınların bile kararlılıkla söndürülmesinin, kalan bitki örtüsü yakıt yükünü artırarak yangınların aşırı seviyelere ulaşmasına neden olduğu belirtiliyor. Bu durum, koşullar uygun olduğunda daha az sayıda ancak daha şiddetli yangınların çıkmasına yol açıyor.
İspanya’daki Lleida Üniversitesi’nden orman mühendisi Víctor Resco de Dios, küresel ısınma olmasaydı orman yangınlarının bu kadar kötüleşmeyeceğini ve peyzaj yapısının daha küçük orman alanlarından oluşması halinde etkilerin büyük ölçüde hafifletileceğini ifade etti.
